[Đặc sản Tuyên Quang] Rượu Ngô Na Hang

Nếu ai đó đã từng đặt chân lên Na Hang, ngoài ngắm nhìn cảnh vật hùng vĩ của mảnh đất này, cùng đắm chìm trong tiếng hát then, hát cọi chắc hẳn đều phải nhấp thử một chén rượu ngô Na Hang, mỗi chén rượu cay nồng là cả tấm chân tình của bà con nơi mảnh đất vùng cao này.

Rượu Ngô Na Hang

Rượu Ngô Na Hang

Chẳng biết tự bao giờ, rượu ngô Na Hang đã trở thành một đặc sản của vùng đất này. Người Na Hang được dạy cách nấu rượu, hái lá rừng, làm men, ủ men ngay từ khi còn nhỏ. Hình như bất cứ một người con gái Na Hang nào, khi sinh ra đều được trao sứ mệnh để làm nên thứ rượu ngon này.

Để cất được một chai rượu ngô thơm lừng, êm say là cả một quá trình công phu. Đầu tiên, phải nhặt lá rừng, mỗi quả men là sự hòa quyện của hơn 20 loại lá rừng. Nào là củ riềng, lá ớt, sả, lá mít, cán cuông, nhá héo, vát vẹo, trầu, rau răm, nét ti, chá pái, keng nộc kiêu, lác tọc, lác khà, nhân trần, tham chàng, chí ốt, tham ngàm…Nguyên liệu cần nhiều nhất là riềng, riềng đào về, phải cạo sạch, không được rửa, sau đó, băm thành những lát mỏng, phơi khô, giã thật nhỏ, rồi phải được sàng một lần nữa. Gạo ngâm nước chừng 1 tiếng được mang đi đập mịn. Lá rừng được băm nhỏ, giã, sàng rồi ngâm nước. Riềng, bột gạo, nước lá rừng ngâm sẵn đem trộn đều với nhau.

Để làm men, đầu tiên ta phải nặn men, từng quả men nhỏ được nắm chặt, tròn,sau đó để trên ổ rơm, bên trên phủ một chiếc chăn mỏng. Đợi khi nào bao quanh quả men một lớp bông trăng trắng, ướt ướt, mềm mềm, thơm thơm là được. Để sử dụng men cần đợi men khô bằng cách đem treo lên gác bếp. Ngô được chọn kỹ lưỡng, hạt ngô phải đều, không bị mọt.

Ngô được bung trong nồi quân dụng khoảng nửa ngày mới nở, bếp lửa phải cháy đều, nước trong nồi phải ngập các hạt ngô. Ngô bung xong để ráo nước và cho vào một cái nong to, trải rộng giữa nhà cho nguội. Men được trộn đều, ngô được vun thành đống rồi lại phủ lên trên một cái chăn. Cũng như men, khi nào ngô được phủ lớp bông ấm, nóng, trăng trắng là có thể đem đi ủ vào chum. Chum này cũng thật đặc biệt, người dân vẫn gọi là “phò hạc”. Không biết do chum, do men, do ngô hay vì người làm rượu thổi vào đó cả tấm tình mà làm nên thức nước uống êm say lòng người.

Rượu Ngô Na Hang

Ngô bung xong được ủ men

Ngô ủ khoảng nửa tháng là có thể đem đi nấu. Người nấu rượu ngon thật sự là một nghệ sĩ lớn, nếu nấu để lửa to thì có thể làm cháy cả ngồi ngô, rượu có mùi khét, nếu lửa nhỏ thì rượu chảy chậm. Ngọn lửa đều đều, cùng với đó là dòng nước mang mùi vị của cây cỏ, lá rừng chảy không ngừng. Ngay từ khi nấu, mẻ rượu đó ngon là biết liền vì mùi rất thơm thậm chí, đưa lên mũi hít hà lâu có thể hắt xì hơi. Ngày xưa, người dân thường uống rượu bằng chén vại. Đây là một loại chén cổ, có thể rót được hai ly rượu như bây giờ. Nhưng ngày nay, loại chén đó không dễ kiếm nữa. Mọi người thường dùng loại ly thủy tinh.

Rượu Ngô Na Hang

Rượu Ngô Na Hang

Nhấp chén rượu ngô, ta có thể cảm nhận được tất cả mùi vị. Đây vị cay cay, thơm thơm của riềng, của lá ớt, của sả…vị thanh thanh, mát mát của nhân trần, vị hăng hăng của vát vẹo, vị ngọt đậm đà của ngô, vị đắng đắng của chí ốt…Đặc biệt, một người sành rượu ngô Na Hang còn cảm nhận được cả nỗi vất vả, nhọc nhằn, tấm chân tình của con người nơi đây gửi gắm trong từng giọt rượu.

Lên Na Hang, mảnh đất nhuốm sắc màu huyền thoại, bạn sẽ được đắm chìm trong men cay nồng, thơm ngào ngạt của rượu ngô; được hòa nhịp với cuộc sống, được tiếp đãi bởi tấm lòng nồng hậu, chân thành của bà con các dân tộc nơi đây…

Nguồn: Internet